Ponton's site

Ostatnio miałem ponowną styczność z TeX-em, tym razem konkretnie z Beamerem (całkiem fajne narzędzie do tworzenia ładnych i profesjonalnych prezentacji; być może wrzucę tę, którą zrobiłem na zajęcia). Jest to jeden z programów, które są owiane dla mnie lekką tajemnicą… Już sam fakt że został napisany przez legendarnego Donalda Knutha, powoduje bojaźn i trwogę podczas używania. No dobra, przesadzam, ale TeX to program wyjątkowy. Nie dlatego, że jest bezbłędny (ma już ze 30 lat chyba, a ostatni błąd wykryto w nim kilkanaście lat temu), ale dlatego, że jest napisany… literacko.

Donald Knuth napisał książkę-program pod tytułem TeX: The Program (ISBN: 0201134373). Następnie (a może uprzednio?) napisał narzędzie, które nazwał WEB. WEB pozwalał mu automatycznie skonwertować książkę-program do poprawnego programu w Pascalu (w tamtych czasach był to bardzo popularny język), który po skompilowaniu robił to, co opisano w książkoprogramie. Oprócz tego, pozwalał też wygenerować… książkę. Z nagłówkami, sekcjami, stronami — ot, PDF lub PostScript, nadający się do wydrukowania.

Książkoprogram to tak naprawdę dokumentacja i kod w jednym. Programista pisze na przemian kod i tekst. Może przy pisaniu kodu korzystać ze wszystkich dobrodziejstw TeX-a do opisywania swojego kodu, tworzyć odnośniki do innych fragmentów kodu, etc. Lepiej to zobaczyć na przykładzie: kwadrat.w. Użyłem wesji WEB dla C/C++, która nazywa się CWEB. Aby otrzymać program C, wystarczy polecnie:

$ ctangle kwadrat
This is CTANGLE, Version 3.64 (Web2C 7.5.6)
 
Writing the output file (kwadrat.c):
Done.
(No errors were found.)
$ gcc -o kwadrat kwadrat.c -lm
$ ./kwadrat
Podaj a: 1
Podaj b: 10
Podaj c: 5
x = -9.472136
x = -0.527864

Aby otrzymać dokument TeX-a, należy napisać:

$ cweave kwadrat
This is CWEAVE, Version 3.64 (Web2C 7.5.6)
 
Writing the output file...
Writing the index...
Done.
(No errors were found.)
$ pdftex kwadrat.tex
This is pdfTeXk, Version 3.141592-1.40.3 (Web2C 7.5.6)
(...)
Output written on kwadrat.pdf (3 pages, 63651 bytes).
Transcript written on kwadrat.log.

Oto wygenerowane pliki: kwadrat.tex, kwadrat.pdf i kwadrat.c. Niestety nie wiem jak zmusić czystego TeX-a do poprawnego czytania UTF-8, dlatego w PDF-ie nie ma polskich liter.

Szczerze mówiąc nie mam zdania na temat literate programming. Jeśli ktoś lubi tak pisać, to proszę bardzo — całkiem przyjemnie się czyta taki dokument. Jednak ja nie lubię się rozpisywać nad kodem, dla mnie sam kod (z komentarzami) stanowi wystarczającą dokumentację. ;)

Warto jeszcze dodać, że wsparcie dla literate programming jest zaimplementowane w Haskellu. Ale to już lepiej poczytać na Haskell Wiki.